Aslında hiçbir şey tesadüf değil.

Yoksulluğun derinleşmesi, orta sınıfın erimesi ve toplumun büyük bölümünün alt gelir gruplarında buluşması; uygulanan ekonomi ve bölüşüm politikalarının sonucudur.

Bu tablo yalnızca Türkiye’ye özgü de değil. Dünyanın birçok ülkesinde insanların yalnızca gündelik ihtiyaçlarını karşılayabilecek kadar kazanması, ay sonunu — hatta hafta sonunu — güçlükle getirmesi; emeği ucuzlatan, serveti ise küçük bir azınlığın elinde yoğunlaştıran politik düzenin sonucudur.

Bu bir yorum değil, üç yıllık ölçüm

Bu cümleler bir öfke ifadesi olarak okunabilir. Fakat elimde yorum değil, ölçüm var.

Türkiye Risk Raporu, ülkenin toplumsal, ekonomik ve jeopolitik risklerini aynı yöntemle her yıl yeniden ölçen bir seri. Veriler anket yöntemiyle toplanıyor; katılımcılar ağırlıklı olarak risk yönetimi, iç denetim ve finans profesyonelleri ile üst düzey yöneticiler ve yönetim kurulu üyeleri. Yani bu skorlar sokak öfkesini değil, kurumsal Türkiye’nin risk algısını ölçüyor.

Ve o algı üç yılda kökten değişti.

Üç yılın ilk on riski yan yana

Asıl tablo burada. Aynı yöntem, aynı katılımcı profili, üç ayrı yıl.

Vurgulu satırlar “derin ya da yaygın yoksulluk” ve “eşitsizliğin derinleşmesi” risklerinin konumunu izler. Kaynak: Türkiye Risk Raporu 2024, 2025, 2026 · turkiyeriskraporu.com

2024’te listede doğal afet, döviz kuru, piyasa ve su krizleri vardı. 2026’da bunların hiçbiri yok. Yerlerini medya, eşitsizlik, yoksulluk, anayasa, ifade özgürlüğü, insan hakları ve işsizlik aldı.

Deprem, kur ve piyasa listeden düştü. Yerine toplumun kendisi geldi.

Yoksulluğun sıralamadaki yolculuğu

Tek bir riski takip etmek, tezi en açık biçimde gösteriyor: derin ya da yaygın yoksulluk riski.

Bu risk 2023 raporunda etki açısından birinci sıradaydı. 2024’te genel sıralamada 7. sırada yer aldı. 2025’te 2. sıraya yükseldi. 2026’da 5. sırada duruyor.

Üç yıldır ilk beş-yedi bandından hiç çıkmadı. Bir risk bu kadar uzun süre üst sıralarda kalıyorsa artık şok değil, zemin demektir.

Raporların adları bile hikâyeyi anlatıyor

Serinin son üç sayısının alt başlıkları arka arkaya okunduğunda ortaya bir seyir çıkıyor.

2026 raporunun adı bu tartışma açısından özellikle önemli: “Fasit Daireye Hapsolmuş: Birey ve Türkiye.” Fasit daire, rastlantısal bir talihsizlik değildir. Her turda kendini yeniden üreten, çıkışı ancak dışarıdan bir müdahaleyle mümkün olan bir yapıdır. Yoksulluk da öyle: kendiliğinden oluşmaz, kendiliğinden dağılmaz.

Ekonomik kriz yalnızca bilançolarda yaşanmaz

Gelir dağılımını bozar, orta sınıfı eritir, umudu azaltır, nitelikli insanları ülkeden uzaklaştırır, kutuplaşmayı büyütür ve toplumsal dayanışmayı zayıflatır.

Serinin gösterdiği tam olarak bu geçiş. Raporun 2025 değerlendirmesinde bu açıkça yazılı: uzun yıllara yayılan ekonomi kökenli problemler artık toplumun tüm kesimlerine yayılmış ve krizin maliyetinin eşit dağıtılmamasından kaynaklı toplumsal riskler öne çıkmıştır.

Buradaki ifade dikkatle okunmalı: sorun krizin varlığı değil, maliyetinin nasıl paylaştırıldığı. Paylaştırma ise bir doğa olayı değil, karardır.

Bunların hiçbiri doğal sonuç değil

Bu tablo iktisadi hayatın kaçınılmaz çıktısı değildir. Vergi sisteminden ücret politikalarına, eğitimden sosyal güvenliğe, çalışma hayatından sermaye ve servetin vergilendirilmesine kadar alınan kararların toplamıdır.

Bu alanların her birinde alınmış kararlar var. Karar alınabiliyorsa, başka türlü de alınabilir.

Seriyi neden takip etmeli?

Türkiye Risk Raporu’nun amacı bir yılın gündemini özetlemek değil. Riskleri yıllar içinde izleyerek hangi kırılganlığın kalıcılaştığını, hangisinin geçici olduğunu ayırt edebilmek. Bu yüzden serinin en kıymetli çıktısı tekil sıralamalar değil, sıralamaların hareketi.

Oysa halk çoğunluktur. Dayanışmayla; emekten, adaletten ve toplumdan yana politikaların uygulanmasını sağlamak ve daha adil bir ekonomik düzeni birlikte kurmak mümkündür.

Kaynak: Türkiye Risk Raporu 2024 (Seri V), 2025 (Seri VI), 2026 (Seri VII) · GRC Management · turkiyeriskraporu.com